สรุปชัด! เงินได้ 8 ประเภท (มาตรา 40) คืออะไรบ้าง?

ในการยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา กรมสรรพากรแบ่งรายได้ออกเป็น 8 ตะกร้า ดังนี้:

1. มาตรา 40(1) : เงินเดือนและค่าจ้าง

คือเงินได้จากการจ้างแรงงานทุกชนิด

• ตัวอย่าง: เงินเดือน, โบนัส, เบี้ยเลี้ยง, บำเหน็จ, บำนาญ, เงินค่าเช่าบ้านที่บริษัทออกให้

• การหักค่าใช้จ่าย: หักแบบเหมาได้ 50% แต่ไม่เกิน 100,000 บาท (แชร์วงเงินร่วมกับ 40(2))

2. มาตรา 40(2) : รับจ้างอิสระ/ค่าธรรมเนียม

คือเงินได้จากหน้าที่หรือตำแหน่งงานที่ทำเป็นครั้งคราว (ไม่ได้เป็นพนักงานประจำ)

• ตัวอย่าง: ค่าคอมมิชชัน, ค่านายหน้า, ค่าเบี้ยประชุม, ค่ารีวิวสินค้า, เงินรับจ้างฟรีแลนซ์ทั่วไป

• การหักค่าใช้จ่าย: หักแบบเหมาได้ 50% แต่ไม่เกิน 100,000 บาท (แชร์วงเงินร่วมกับ 40(1))

3. มาตรา 40(3) : ค่าลิขสิทธิ์และสิทธิบัตร

คือเงินได้จากค่า Goodwill, ค่าลิขสิทธิ์ หรือสิทธิอย่างอื่น

• ตัวอย่าง: ค่าลิขสิทธิ์เพลง, ค่าเขียนบทความ, ค่าสิทธิในเครื่องหมายการค้า

• การหักค่าใช้จ่าย: หักแบบเหมาได้ 50% แต่ไม่เกิน 100,000 บาท หรือจะเลือกหักตามจริงก็ได้

4. มาตรา 40(4) : ดอกเบี้ยและเงินปันผล

คือเงินได้จากการลงทุนในสินทรัพย์ทางการเงิน

• ตัวอย่าง: ดอกเบี้ยเงินฝาก, เงินปันผลจากหุ้น, ส่วนต่างกำไรจากคริปโตเคอร์เรนซี (Capital Gain)

• การหักค่าใช้จ่าย: "หักค่าใช้จ่ายไม่ได้เลย" ต้องนำยอดเต็มมาคำนวณภาษี (แต่บางส่วนมักจะถูกหัก ณ ที่จ่ายไปแล้ว)

5. มาตรา 40(5) : ค่าเช่าทรัพย์สิน

คือเงินได้จากการให้เช่าทรัพย์สินทุกประเภท

• ตัวอย่าง: ให้เช่าบ้าน, เช่าคอนโด, เช่ารถยนต์, เช่าที่ดิน

• การหักค่าใช้จ่าย: หักแบบเหมาได้ตั้งแต่ 10% - 30% (ขึ้นอยู่กับประเภททรัพย์สิน) หรือหักตามจริง

6. มาตรา 40(6) : เงินได้จากวิชาชีพอิสระ

คือวิชาชีพเฉพาะทางที่กฎหมายระบุไว้ 6 อาชีพเท่านั้น

• ตัวอย่าง: ประกอบโรคศิลปะ (หมอ), กฎหมาย (ทนาย), วิศวกรรม, สถาปัตยกรรม, การบัญชี, ประณีตศิลปกรรม

• การหักค่าใช้จ่าย: หักแบบเหมาได้ 30% - 60% (หมอจะได้สิทธิสูงสุด 60%) หรือหักตามจริง

7. มาตรา 40(7) : ค่ารับเหมา (ที่ต้องจัดหาวัสดุเอง)

คือการรับจ้างที่ผู้รับเหมาต้องเตรียมทั้ง "แรงงาน" และ "วัสดุอุปกรณ์หลัก" เองทั้งหมด

• ตัวอย่าง: รับเหมาก่อสร้างบ้าน (ที่รวมค่าอิฐ หิน ปูน ทราย), รับเหมาทำเฟอร์นิเจอร์

• การหักค่าใช้จ่าย: หักแบบเหมาได้ 60% หรือหักตามจริง

8. มาตรา 40(8) : เงินได้อื่นๆ

คือรายได้อะไรก็ตามที่ "ไม่เข้าพวก" ใน 7 ประเภทแรก

• ตัวอย่าง: การค้าขายออนไลน์, ขายอาหาร, นักแสดงสาธารณะ, ธุรกิจขนส่ง, รางวัลจากการชิงโชค

• การหักค่าใช้จ่าย: หักแบบเหมาได้ 40% - 60% (ขึ้นอยู่กับประเภทธุรกิจ) หรือหักตามจริง

💡 ตารางสรุปการหักค่าใช้จ่าย (แบบเหมา) เพื่อวางแผนภาษี

ประเภทเงินได้	ตัวอย่าง	หักค่าใช้จ่าย (เหมา)
40(1) + (2)	เงินเดือน + นายหน้า	50% สูงสุด 1 แสนบาท
40(3)	ลิขสิทธิ์	50% สูงสุด 1 แสนบาท
40(4)	ดอกเบี้ย/ปันผล	หักไม่ได้
40(5)	ค่าเช่าบ้าน	30%
40(6)	หมอ/ทนาย/บัญชี	30% - 60%
40(7)	รับเหมาก่อสร้าง	60%
40(8)	ขายของออนไลน์	60%

ทำไมต้องแยกให้ถูก?

ถ้าคุณเป็นฟรีแลนซ์แต่ไปยื่นรายได้เป็น 40(2) คุณจะหักค่าใช้จ่ายได้สูงสุดแค่ 100,000 บาท แต่ถ้างานของคุณสามารถตีความว่าเป็น 40(8) หรือการค้าขาย คุณอาจหักค่าใช้จ่ายได้สูงถึง 60% ของรายได้ทั้งหมด ซึ่งจะช่วยประหยัดภาษีไปได้มหาศาล